Kanun koyucu bir suçu ilk kez işlemiş kişiye göre, kısa aralıklarla tekrar tekrar suç işleyen kişilerin cezaevinde daha fazla kalması amacını güdüyor. Bu sebeple cezaların infaz edilmesi konusunda tekerrür durumu ve mükerrirlere özgü infaz rejimi önem arz ediyor.

Tekerrür Suç Nedir?

Tekerrür suç ve suçta tekerrür aynı kavramlardır. Bir suçun işlenmesinden sonra çok süre geçmeden yeniden aynı suçun işlenmesine tekerrür suç denir. Bir kişinin tekerrüre esas sabıkası varsa ve işlediği yeni suç şartları sağlıyorsa burada suçta tekerrür durumundan bahsedilir.

Tekerrür Suç Kaç Yıl Yatar?

Genel kural olarak hüküm verilmiş bir sanık hakkında netice cezanın 1/2, 2/3 veya bazı suçlarda 3/4’ünü cezaevinde geçirmesi şartı aranır. Bu sürelerine tamamlanması ile birlikte kişi tahliye edilir. Ancak kişinin tekerrüre esas bir sabıka kaydının olması halinde bu süreler artar. Yani kanun koyucu bir suçu birden fazla işleyen kişi hakkında doğrudan hükümde verilen ceza miktarını arttırmıyor, mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulayarak bu infaz sürelerinin uzatılmasını sağlıyor.

Madde 58- (1) Önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi halinde, tekerrür hükümleri uygulanır. Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.

Tekerrür Şartları Nelerdir?

Mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanabilmesi için gereken şartlar vardır;

1. Önceki suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkumiyetin bulunması,
2. Süre şartını sağlaması

 

1. Önceki suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkumiyetin bulunması

Sanık hakkında mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanabilmesi için kişinin daha önceden bir mahkumiyetinin bulunması gerekir. Bu mahkumiyetin infaz edilmesi şart değildir, mahkumiyet kararı verilen kesinleşmiş bir hüküm bulunması yeterlidir. Bu noktada belirtmek gerekir ki cezanın adli para cezası olması halinde de şart sağlanmış kabul edilir. Adli para cezasının ödenip ödenmemesi, yani infaz edilip edilmemesi mevcut durumu değiştirmez.

2. Süre şartını sağlaması

Bir kişi hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için bazı süre şartları aranır. Bu şartlar kişinin aldığı ceza miktarına, infaz tarihine ve suç tipine göre değişiklik gösterir.

Öncelikle bir kişi işlediği bir suçtan ötürü cezaevine girmeden(yani infaz gerçekleşmeden) ikinci bir suç işlerse, bu durumda ikinci suç bakımından tekerrür hükümleri doğrudan uygulanır.

Şimdi kişinin işlediği bir suçtan ötürü cezasını çekmesi ve tahliye olduktan sonra suç işlemesi halini ele alalım. Bu durumda karşımıza 2 durum çıkıyor;

1. A kişisinin işlediği suçun cezası 5 yıldan fazla ise, 5 yıl
2. A kişisinin işlediği suçun cezası 5 yıldan az ise, 3 yıl

içinde ikinci suçu işlemiş olması gerekir ki tekerrür hükümleri uygulanabilsin. Daha iyi anlaşılması adına örnek vermek gerekirse, A kişi 01.01.2023 tarihinde işlediği bir suçtan ötürü 7 yıl ceza almış olsun. Daha sonra A, 01.01.2026 yılında başka bir suç işlemiş olması halinde, ilk suç ile ikinci suç arasındaki süre 3 yıl olacaktır. A’nın aldığı ceza 5 yıldan fazla olduğu için A hakkında ikinci suç için tekerrür hükümleri uygulanacaktır. Ancak A kişisinin ilk suçtan aldığı ceza 7 yıl değil de 4 yıl olsaydı, bu durumda A’nın işlediği ikinci suç için tekerrür hükümleri uygulanmayacaktır.

Tekerrüre Esas Sayılmayacak Haller

1. 01.06.2005 tarihinden sonra ve önce işlenen suçlar bakımından

5237 sayılı TCK 01.06.2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu bakımdan önceki kanunun yürürlükte olduğu dönemde işlenen suçlar hakkında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Ancak 01.06.2005 tarihinden önce işlenmiş bir suç varsa, daha sonra (01.06.2005 tarihinden sonra) ikinci bir suç işlenmesi halinde ikinci suç hakkında tekerrür hükümleri uygulanabilecektir. Çünkü ilk suç eski TCK döneminde işlenmiş olmasına rağmen ikinci suç yeni TCK döneminde işlenmiştir.

2. Kasıtlı ve taksirli suçlar bakımından

Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için her iki suç tipinin de aynı olması gerekir. Yani kasıtlı suçlar bakımından her iki suç da kasıtlı, taksirli suçlar bakımından her iki suç da taksirli olmalıdır.

Örneğin A kişisi hakkında daha önceden işlediği kasten öldürme suçundan ötürü, daha sonradan işlediği taksirle yaralama suçu için tekerrür hükümleri uygulanmaz.

İlk işlenen suçun taksirli, ikinci suçun kasten olması da durumu değiştirmez. Her halükarda iki suç tipinin de aynı olması şarttır.

3. Sırf askeri suçlar

Yine askeri suçlar ve diğer tüm suçlar arasında da tekerrür hükümleri uygulanmaz. Sırf askeri suçlar, Askeri Ceza Kanunu’nda tanımlanmıştır. Bu suçlardan sonra kasıtlı veya taksirle işlenen hiçbir suç bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz.

4. Yaş Küçüklüğü

18 yaşından küçük çocuklar hakkında tekerrür hükümleri uygulanmaz. İlk suçun 18 yaşından küçük, ikinci suçun 18 yaşından büyük iken işlenmesi halinde dahi tekerrür hükümleri gündeme gelmez.

5. Genel af ve özel af durumu

Genel af, mahkumiyeti tüm hukuki sonuçlarıyla ortadan kaldıracağı için genel affa uğramış suçlar hakkında tekerrür hükümleri gündeme gelmez. Özel af ise mahkumiyeti tüm sonuçlarıyla kaldırmayıp yalnızca hükümlünün cezasının infazına yönelik olduğu için özel affa uğramış suçlar hakkında tekerrür hükümleri uygulanabilecektir.

6. Suç olmaktan çıkarılan eylemler

Eğer ki suç konusu olan eylem, yeni bir kanunla suç olmaktan çıkarılırsa bu durumda da tekerrür hükümleri uygulama alanı bulmayacaktır.

7. Yabancı ülkede verilen mahkumiyet kararları

Yabancı ülke mahkemelerinde verilen mahkumiyet kararları da tekerrüre esas alınmaz. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya damgada sahtecilik suçları hariç tutulur. Mahkumiyet kararı bu suçlar hakkında olması halinde, kararı veren mahkeme yabancı ülkenin mahkemeleri olsa da tekerrür hükümleri uygulama alanı bulacaktır.

8. Diğer haller

Uzlaşma, dava zamanaşımı gibi hallerle birlikte tazyik hapse, güvenlik tedbirleri ve disiplin cezaları gibi yaptırımlar da tekerrüre esas alınmaz.

2 kez tekerrür nasıl olur?

2. defa tekerrür halinin bulunabilmesi için, 1. defa tekerrür şartlarının oluşması şarttır. Ardından yukarıda bahsettiğimiz 3 ve 5 yıllık süreleri sağlayacak şekilde yeniden tekerrür şartlarını sağlayan bir suç işlenmesi halinde 2. kez tekerrür hükümleri uygulanır. Peki 2 kez mükerrir olunca ne olur? 2. defa tekerrür halinde artık suçlu hakkında koşullu salıverilme süreleri uygulanmaz, hükümlü verilen cezanın tamamını çeker.

Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbiri

Madde 108-

..

(3) İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda, hükümlü koşullu salıverilmez. (Ek cümle:14/4/2020-7242/49 md.) Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir.

Örneğin A kişisi 01.01.2020 tarihinde 6 yıl ceza almış olsun ve infaz edilmiş olsun. Daha sonra aynı kişi 01.01.2024 tarihinde bir suç daha işlemiş olsun. Şu anda ilk tekerrür şartları gerçekleşmiş ve A’nın cezaları infaz edilmiş olsun. Daha sonra A 01.01.2027 yılında yeniden suç işlediğinde hakkında 2. kez mükerrirlere uygulanan infaz hükümleri uygulanacaktır.