Mahsup Etmek Ne Demek?

4 Ekim 2023 Av. Nalan Gündoğdu Yorum yapılmamış

Ceza Hukukunda ‘Mahsup Etmek’ Ne Demek?

Bir hükümlünün gözaltında veya tutuklu olarak geçirdiği sürelerin toplam cezadan indirilmesine mahsup etmek denir.

Örneğin bir suç işleyen kişi için, işlediği suçtan ötürü 4 gün boyunca göz altında kalması ve ardından hüküm kesinleşene kadar tutuklu olarak cezaevinde 6 ay geçirmesinin ardından, aldığı ceza miktarından bu süreler çıkarılır ve kalan sürenin infazı gerçekleştirilir.

Mahsup İşleminin Şartları

Mahsup işleminin yapılabilmesi için en önemli şart hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşmesi ve şahsi hürriyeti sınırlama halinin varlığı gerekir. Hürriyeti kısıtlayan haller kapsamında gözaltı veya tutuklu olarak geçen 1 günlük süre dahi bu hesaba dahil edilir. Bu noktada Adli kontrol altında geçen sürenin mahsup edilip edilemeyeceği gündeme gelmektedir. Kural olarak adli kontrol altında geçen süre mahsup edilmez. Sebebi ise adli kontrol hürriyeti kısıtlayan hal olarak kabul edilmez. Ancak bu durumun bazı istisnaları mevcuttur.

Adli Kontrol Altında Geçen Süre Cezadan Mahsup Edilir mi?

Yukarıda bahsettiğimiz genel kural haricinde adli kontrol altında geçen sürenin toplam cezadan mahsup edildiği 2 istisna durum mevcuttur. Bunlardan ilki uyuşturucu, uyarıcı veya alkol bağımlılığından kurtulması için kişinin hastaneye yatırılması halinde, hastanede geçirilen süre netice cezadan mahsup edilir.

Adlî kontrol
Madde 109 – (1) (Değişik: 2/7/2012-6352/98 md.)

(3) Adlî kontrol, şüphelinin aşağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir:

…

e) Özellikle uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla, hastaneye yatmak dahil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek.

Konutu terk etmemek hakkında verilen adli kontrol kararı halinde de evde geçirilen süre için mahsup işlemi yapılabilecektir.

Adlî kontrol

Madde 109 – (1) (Değişik: 2/7/2012-6352/98 md.)

(3) Adlî kontrol, şüphelinin aşağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir:
…
j) (Ek: 2/7/2012-6352/98 md.) Konutunu terk etmemek.

Ancak belirtmek gerekir ki, hastaneye yatmak dahil tedavi veya muayene için hastanede geçirilen süre birebir, yani geçirilen her 1 gün için cezadan 1 gün mahsup edilirken; konutta geçirilen 2 gün için toplam cezadan 1 gün mahsup edilir. Örneğin konutu terk etmeme şeklinde A kişisi hakkında ev hapsi uygulandı ve 50 gün süreyle bu tedbire maruz kaldı. Bu durumda kişinin evde kaldığı 50 günlük süre karşılığında cezasından 25 gün mahsup edilir.

Disiplin cezası, tazyik hapsi ve zorlama hapsi mahsup edilir mi?

Kimi zaman hükümlüler hakkında verilen disiplin cezası veya tazyik hapsi gibi durumlar niteliği gereği toplam cezadan mahsup edilmez. Örneğin uyuşturucu ticareti iddiasıyla yargılaması süren bir kişinin, nafaka yükümlülüğünü yerine getirmemesinden ötürü tazyik hapsine maruz kalması halinde cezaevinde geçirdiği bu süre uyuşturucu ticareti hakkında verilen ceza miktarından mahsup edilmez.

Başka suçtan tutuklu geçirilen süre mahsup edilir mi?

Bir suçtan ötürü cezaevinde geçirilen sürenin başka bir cezadan mahsup edilmesi mümkündür. Ancak uygulamada tutukluluğa sebep olan dosyada verilen beraat kararının kesinleşmesinden sonra işlenen suçlar için tutuklulukta geçen süre mahsup edilmez.

Örneğin A kişisi İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesinde yağma suçundan yargılanıyor ve 100 gündür tutuklu olarak cezaevinde. Bu esnada İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen uyuşturucu ticareti hakkındaki dava sonuçlandı ve hüküm kesinleşti. Bu durumda A kişi başka bir suçtan ve dosyadan ötürü geçirdiği 100 günlük tutukluluk süresini verilen ceza miktarından mahsup edebilecek.

Yurtdışında cezaevinde geçirilen süre mahsup edilir mi?

Cezadan mahsup

Madde 16- (1) Nerede işlenmiş olursa olsun bir suçtan dolayı, yabancı ülkede gözaltında, gözlem altında, tutuklulukta veya hükümlülükte geçen süre, aynı suçtan dolayı Türkiye’de verilecek cezadan mahsup edilir.

TCK 16 gereği yurtdışında gözlem altında, tutukluk halinde veya hükümlü olarak geçen süre aynı suçtan verilecek cezadan mahsup edilir. Yukarıda değindiğimiz farklı suç ve dosyalardan mahsup edilmesi hali, bu hallerin yurtdışında gerçekleşmesi halinde suçun aynı olması şartını arar.

Mahsup işlemi nasıl talep edilir?

Sanık veya müdafii, ilgili İnfaz Hakimliğine yazılacak dilekçe ile mahsup işlemini talep edebilir. Uygulamada hükmü veren mahkemeye yazılacak talebin İnfaz Hakimliğine iletilmesi ile de mahsup işlemi gerçekleştirilebiliyor. İnfaz hakimliği tutukluluk kararını veren mahkemeye tutuklu geçen süreyi sorması ve gelen cevap ile birlikte mahsup işlemi gerçekleştirilmektedir.

Haksız Tutukluma Sebebiyle Tazminat ve Mahsup İstemi

Yukarıda iki ayrı dosyada tutuklu bulunma ve mahsup talep etme işlemine değinmiştik. Burada akla gelen ilk soru, tutuklu kalınan davanın beraat ile sonuçlanması halinde mahsup ve tazminat isteminin yapılıp yapılamayacağıdır. Kısaca; Beraat ile sonuçlanan bir dosyadan hem tazminat hem de mahsup işlemi talep edilebilir. Hem devletten tazminat alınması hem de tutuklu geçen sürenin mahsup edilmesi mümkündür.

Adli Para Cezası ve Mahsup İşlemi

TCK 63 son cümlesi adli para cezalarında mahsup işleminin nasıl yapılacağını açıklamıştır. Bu hesaba göre adli para cezasından mahsup edilecek her 1 günlük tutuklu süresi 100TL sayılmaktadır. Örneğin mala zarar verme suçundan ötürü 25TL’den 60 gün para cezasına çarptırılan bir kişi(toplamda 1500TL) içeride geçirdiği 15 günlük sürenin mahsup edilmesi halinde (15×100=1500TL) para cezasının tamamı ödenmiş sayılacaktır.

Hapis cezası ve adli para cezasının tek hükümde verilmiş olması halinde mahsup işlemi öncelikle hapis cezasından yapılır.