Aile Konutu davaları, bir eşin diğer eşin rızası olmadan aile konutu üzerindeki tasarruf yetkisini kullanması sonucu ortaya çıkan hukuki uyuşmazlıklardır. Bu davalar genellikle, rızası alınmayan eşin satışın iptalini veya ipoteğin kaldırılmasını talep etmesi şeklinde görülür.

Araştırılması Gereken Hususlar ve Deliller

Aile konutu davalarında delil olarak genel olarak şunlar kullanılabilir:

• Tapu kayıtları.
• İpotek senetleri.
• Eğer icra takibi varsa veya ipoteğin paraya çevrilmesi istenmişse icra dosyaları.
• Tanık.
• Eğer varsa boşanma dava dosyası.
• Keşif.
• Nüfus kayıtları.
• Eğer ipotek tesisi sırasında kıymet takdiri yapıldıysa ekspertiz raporu.

Araştırılması Gereken Önemli Hususlar:

1. Görevli Mahkeme ve Sıfat: Bu davalarda aile mahkemeleri görevlidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde, bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi “Aile Mahkemesi” sıfatı ile bakmalı ve bu durum zabıtlarda mutlaka belirtilmelidir.
2. Harç Durumu: Dava, nispi harca tabidir. Eğer talep ipoteğin kaldırılması ise harç ipotek bedeli üzerinden, tapu iptal ve tescil taleplerinde ise tapudaki satış bedeli üzerinden nispi karar ve ilam harcı alınmalıdır.
3. Taraf Teşkili (Husumet): Davanın, taşınmazı devreden eş ile birlikte, taşınmazı devralan üçüncü kişiye karşı açılması gerekir. Eğer dava ipoteğin kaldırılması talebini içeriyorsa, ipotek veren eş ile ipotek lehtarı üçüncü kişiye karşı açılmalıdır.
4. Üçüncü Kişinin İyiniyetinin Araştırılması: Üçüncü kişi genellikle tapuya güven ilkesine ve tapu kaydında aile konutu şerhi bulunmadığına dayanarak iyiniyetli olduğunu ileri sürer. Davanın kabulü için, taşınmazın sadece aile konutu olması yeterli değildir; davacı eşin, taşınmazı devralan üçüncü kişinin iyiniyetli olmadığını, taşınmazın aile konutu olduğunu ve davacı eşin rızası olmadığını bile bile satın aldığını veya ipotek tesis ettirdiğini ispat etmesi gerekir. Bu nedenle iyiniyetin bulunmadığını iddia edenin delilleri toplanmalıdır.

Uygulamada Sıkça Hataya Düşülen ve Bozma Nedeni Yapılan Konular

Yapılan değerlendirmeler ve ilgili Yargıtay kararlarına göre, Aile Konutu davalarında uygulamada sıkça yapılan ve bozma sebebi sayılan başlıca hatalar şunlardır:

• Davanın nispi harç yerine maktu harç ile görülüp karara bağlanması.
• Taraf teşkili sağlanmadan eksik hasımla yargılama yapılması.
• Davaya Aile Mahkemesi olarak bakıldığının kararda yazılmaması.